A Workflow to publish Collections as Data: looking back at Europeana.eu and forward to the common European data space for cultural heritage
Εδώ και αρκετές δεκαετίες, οι φορείς Πολιτιστικής Κληρονομιάς διαθέτουν τις ψηφιακές συλλογές τους διαδικτυακά, επιδιώκοντας τη διεύρυνση της προσβασιμότητάς τους και την αξιοποίησή τους από ένα ευρύ και διαφοροποιημένο σύνολο χρηστών. Οι πρόσφατες εξελίξεις στις τεχνολογίες της πληροφορίας, όπως η πρόοδος στον τομέα της Μηχανικής Μάθησης, έχουν διαμορφώσει ένα νέο τεχνολογικό πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό, οι ψηφιακές συλλογές δεν αντιμετωπίζονται πλέον αποκλειστικά ως τεκμήρια πολιτιστικού περιεχομένου, αλλά αναγνωρίζονται ως πολύτιμα σύνολα δεδομένων, ικανά να αναλυθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν μέσω υπολογιστικών μεθόδων στο πεδίο των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών. Πρωτοβουλίες όπως η θεώρηση των Συλλογών ως ∆εδομένα, οι αρχές FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) και CARE (Collective Benefit, Authority to Control, Responsibility, Ethics), καθώς και τα πειραματικά εργαστήρια, προσφέρουν κατευθυντήριες γραμμές και βέλτιστες πρακτικές για τη δημοσίευση ψηφιακών συλλογών με τρόπο που καθιστά εφικτή και αξιόπιστη την υπολογιστική αξιοποίησή τους. Στο ίδιο πλαίσιο, η έννοια των χώρων δεδομένων (data spaces) αναδύεται ως νέα βάση για την ενίσχυση της δημιουργίας, της πρόσβασης και της επανάχρησης δεδομένων Πολιτιστικής Κληρονομιάς, όπου οι φορείς της διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο ως πάροχοι δεδομένων. Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε μια ροή εργασίας (workflow) για την εφαρμογή της προσέγγισης Συλλογές ως ∆εδομένα (Collections as Data) εντός των χώρων δεδομένων Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η ροή αυτή έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο του Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου ∆εδομένων για την Πολιτιστική Κληρονομιά και έχει δημοσιευθεί στην πλατφόρμα Social Sciences and Humanities Open Marketplace. Στόχος της είναι να υποστηρίξει φορείς Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ερευνητές των Ανθρωπιστικών Επιστημών και επιστήμονες Πληροφορικής που επιδιώκουν τη συστηματική διάθεση και επαναχρησιμοποίηση δεδομένων Πολιτιστικής Κληρονομιάς μέσω υπολογιστικών διαδικασιών. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τις δυνατότητες υιοθέτησης της εν λόγω ροής εργασίας τόσο από θεσμικούς φορείς όσο και από μεμονωμένους ερευνητές, και αποτυπώνει την εφαρμογή της στο πλαίσιο του Κοινού Ευρωπαϊκού Χώρου ∆εδομένων για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Επιπλέον, αναδεικνύει ενδεικτικούς τομείς εφαρμογής, οι οποίοι εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν ουσιωδώς από την ευρύτερη υιοθέτηση της προτεινόμενης ροής εργασίας εντός του πεδίου της Πολιτιστικής Κληρονομιάς.